ACTUALIDAD / Política institucional

Gobernu-konpromisoen %86 bete gabe utzi ditu PSOEk, legegintzaldiaren amaieran

'Newtral'-ek jarraitu dituen 50 inbestidura-konpromisoetatik soilik zazpi daude beteta; %10 esplizituki bete gabe daude, eta gainerako %76k "egiteke edo garatzeko bidean" jarraitzen dute.
2026eko urriaren 14 - 09:07
Gobernu-konpromisoen %86 bete gabe utzi ditu PSOEk, legegintzaldiaren amaieran
— ARGAZKIA La Moncloa

PSOEk 272 orrialdeko hauteskunde-programarekin eta zazpi blokerekin ekin zien 2023ko hauteskunde orokorrei. Hiru urte geroago, Gorteak desegiteko zorian direnean, ez dago konpromiso horiek guztiak banan-banan ebaluatu dituen ikuskaritzarik. Orain arteko jarraipenik osatuena, dena den, Newtral-ena izan da, 2023ko inbestidura- eta gobernu-akordioen 50 konpromiso aztertu baititu (ez hauteskunde-programa osoa), Pactocheck deituriko metodologiarekin. 2026ko ekainean, 50 kompromiso horietatik zazpi bakarrik zeuden beteta, %14 alegia. Beste 27 akordio (%54) "aurrerabidean" zeuden; 11 (%22) egiteke oraindik, eta bost (%10), berriz, esplizituki bete gabe agertzen dira. Hala ere, "bete gabekotzat" jotzen bada betetzat jotzen ez den guztia, 50 konpromisoetatik 43 dira, hau da, %86. Bi neurri desberdin dira, hain zuzen ere: batetik, ez-betetze esplizitua, eta, bestetik, "oraindik bete ez diren" konpromisoak. Hala ere, legegintzaldia agortuta, bien arteko muga lausotu egin da ondorio praktikoetarako.

Patroirik argiena da neurri bat onartzearen, tramitatzen hastearen eta agindutako emaitza lortzearen arteko aldea. Adibidez, 2024ko abuztuan onartutako Ordezkaritza Paritarioaren Lege Organikoa da gauzatutako konpromiso zehatz baten adibide. PSOEk, bestalde, pentsioak KPIren arabera handitzeko konpromisoa hartu zuen, %2,8eko igoerarekin 2025ean eta %2,7koarekin 2026an. Neurri hori betetzat jotzen da eguneratze-mekanismoan.

Beste muturrean, gehienezko lanaldia 37,5 ordura murrizteko proposamena atzera bota zen Kongresuan, eta Newtral-ek ez-betetzat jotzen du esplizituki. Bekadunaren Estatutua trabatuta geratu zen parlamentu-izapideetan, eta ez zen lege izatera iritsi desegin aurretik; eta Familien Legeak ere zorte bera izan zuen. Bestalde, unibertsitateko eta goi-mailako LHko doakotasunaren promesa, lehenengoa gainditzen dutenentzat, ez zen iragarritako baldintzetan gauzatu; eta 24 urtera artekoentzako hiri-garraioaren doakotasuna ere ez: hobariak eta deskontuak aplikatu ziren, baina ez agindutako doakotasun orokorra.

Etxebizitzari dagokionez, azken ekimenean, "Maricarmen Dekretua" deiturikoaren aldarrikapen batzuk aldatu eta neurri atzerakoi argiak jaso ditu gobernuak, hala nola, errentatzaileei %100erainoko beherapen fiskalak bermatzea. Gobernuak, gainera, etxebizitza "mobilizatuak" kontuan hartu ditu; mota desberdinetako jarduketak barne har ditzakeen kategoria bat, eta ez da amaitutako, erabilgarri dagoen eta entregatutako etxebizitza baten baliokidea. 2026ko urrian argitaratutako ikerketa batek sustapen publikoko 10.620 etxebizitza babestu aipatzen ditu, behin betiko kalifikazioa dutenak 2023ko azarotik. Beraz, hitzemandako 183.000 etxebizitza publiko edo eskuragarriak ezin dira betetzat jo mobilizazio-iragarpen hutsarekin. Gazteentzako ICO abalak, bestalde, erdizka gauzatu dira; izan ere, 10.453 abal eman ziren 2025. urtearen amaierarako, nahiz eta 50.000 zeuden aurreikusita.

Azken batean, Ministroen Kontseiluak onartutako proiektu bat, behin betiko onespenik ez duen aurreproiektu bat edo ekimen parlamentario bat ez da betetako legegintza-promesa baten baliokidea, eta zerbait "bultzatzeko" promesa ireki bat ezin da ebaluatu epe zehatza duen konpromiso konkretu baten modura. Hori dela eta, 50 gobernu-akordioko lagin batetik, ezin da ehuneko bat ezarri PSOEren programako 272 orriei buruz. Newtral-ek berak bereizi egiten ditu "beteta", "aurrerabidean", "egiteke" eta "bete gabe" dauden konpromisoak, eta bere laginak hainbat alderdirekin egindako inbestidura-akordioak ebaluatzen ditu; beraz, ezin da ondorioztatu hauteskunde-programan bete gabeko akordioen ehuneko zehatz bat.

Baina legegintzaldiaren balantzeak datu objektibo bat uzten du, eta egiazta daiteke: aztertutako 50 gobernu-konpromisoetatik, %86 ez dira betetzat jotzen agintaldiaren amaieran. Kopuru horrek barne hartzen ditu garatzen ari diren eta egiteke dauden neurriak, ez bakarrik bertan behera geratu direnak. Baina, era berean, datu horrek erakusten du gobernuak zer nolako gaitasun mugatua duen bere iragarpenak emaitza egiaztagarri bihurtzeko. Estatuko Aurrekontu Orokor berririk ez egotea (2023koak legegintzaldi osoan luzatu dira) da ezintasun horren adierazle nagusietako bat.