Ibai Aginagari ongietorri jendetsua egin zenioten 2022an. Zer garrantzia dauka ongietorriak egiteak?

Goiuri Alberdi: Ongietorri bat funtsezko tresna bat da, bai espetxetik ateratzen den militantearentzako, bai herriarentzako bere osotasunean. Alde batetik, espetxetik ateratzen den presoari egindako borroka eta herriaren alde emandakoa aitortzen zaizkio. Urte asko espetxean egin ostean, eta asko, gainera, isolamenduan egon ostean, presoari harrera beroa egiten zaio; babesa jasotzen du. Bere herrian birkokatzeko balio dion ekimen bat da, bere fase berri horretan bakarrik ez dagoela jakinarazten zaio.

Baina bestetik, ongietorri bat, hori baino gehiago, herriak bere askapen borrokarekiko duen harrotasunaren ahalduntze bat da. Borrokarako tresna bat ere bada, kolektibo gisa indartzen gaituena, eta bizi dugun zapalkuntzaren aurrean, pausoak emateko indarrak ematen dizkigun ekimen politikoa. Horretaz aparte, uste dugu memoria historikoaren transmisiorako tresna bat ere badela. Beraz, ongietorri batek helburu asko ditu eta oso helburu garrantzitsuak, horregatik da hain funtsezkoa horiek egiten jarraitzea.

Amnistiaren aldarria egin zenuten eta egiten duzue irakurketa eta deialdietan, zergatik?

Hegoi Uriarte: Justu gu biok Berangoko Amnistia Taldeko militanteak gara, Euskal Nazio Askapen Mugimenduko militanteak izan ginen eta hortik jarraitu dugu. Errepasoa egiten badugu, ongietorriak eta amnistiaren aldeko mezua paraleloki desagertzen joan dira ezker abertzale "ofizialaren" edo Sorturen partetik. Eta ez da kasualitatea. Guretzako, amnistiak, euskal preso, iheslari eta deportatuen etxeratzeaz gain, euskal gatazkaren konpontzea ekartzen du berekin, oinarritik hartuta. Borrokaren zilegitasunarekin dago lotuta. Ezin diogu horri uko egin. Gudarien memoria historikoaren lanketa, Goiurik azaldu dituen ongietorriren zilegitasuna eta herrigintza barne biltzen ditu.

"Ongietorriak eta amnistiaren aldeko mezua paraleloki desagertzen joan dira ezker abertzale 'ofizialaren' edo Sorturen partetik"

Hasieratik, Berangoko frontoian egin zenuten ongietorria desitxuratzeko eta oztopatzeko egin ziren saiakerak salatu izan dituzue. Nola izan zen?

G.A: Ongietorriak betidanik egon dira etsaiaren jomugan. Eta azkenengo hamarkada luzean, ezker abertzale 'ofizialak' estrategia aldaketa egin zuenean, bere eginkizun gisara hartu zuen ongietorriak desagerraraztea. Horretan ari dira. Despolitizazio prozesu batekin batera, beraien estrategian gatazka politikoaren baretze bat egon da. Asimilazio prozesu oso bortitz batean gaude momentu honetan, haiek despolitzazio hori ekarri dutelako. Hegoik esan bezala, aldarri historikoak isilarazi dituzte eta azkenean egin dutena da etsaiaren joko arauak onartu. Guk hitzaldietan ere azaltzen dugu beraientzat horrek kontraesan bat dakarrela. Azkenean, zapalduaren eta zapaltzailearen eta biktima eta biktimarioaren harreman hori zilegiztatzen dute.

Ongietorri batek, aldiz, ez du inola ere hori onartzen. Ongietorri batek gatazka politikoa azaleratzen du eta lehen lerrora ekartzen du. Eta justu hori da beraiek ere, era batean, estaltzen saiatzen ari direna, gatazka politiko hori ia-ia konponduta balego bezala. Ongietorriak deserosoak dira beraientzat, eta guk uste dugu horregatik egon zirela saiakerak Berangon ere ez egiteko. Ezker abertzaleko bi pertsona etorri ziren eta hori eskatu ziguten. Ez dakigu kasualitatea den ala ez, baina hortik egun gutxira El Correo-n artikulu bat agertu zen Sortu hurrengo igandean egingo zen ongietorritik deslotzen zela esanez. Suposatzen dugu horrek alarmak piztu zituela Madrilgo eskuin muturreko faxistengan eta salaketa bat jarri zuten Auzitegi Nazionalean, ongietorri hau debekatzeko. Gerora, egia esan, Auzitegi Nazionalak baimena eman zigun.

"El Correo-n artikulu bat agertu zen Sortu [...] ongietorritik deslotzen zela esanez. Suposatzen dugu horrek alarmak piztu zituela Madrilgo eskuin muturreko faxistengan eta salaketa bat jarri zuten Auzitegi Nazionalean"

H.U: Eskatu gabe. Baina, hain justu, baimena eman ziguna eta gero auzipetu gintuena epaile bera izan da.

Sortuk izandako jarrera aipatu duzue. Eta prozesu honetan guztian Berangoko Udalaren (EAJ) jarrera nolakoa izan da?

H.U: Esan beharra dago garaian udalak ez zekiela ongietorria frontoian egingo zenik, guk bertso-bazkari bat egiteko baimena eskatu genion. Nik uste, lehenengo txostenetatik agertu den bezala, prozesu honetan, EAJren jarrera iraultzaren inguruan historikoki izan duen jarrera bera izan dela. Berangoko zortzi auzipetu izanik, boikota jasan dugu.

Kalean jartzen dugun propaganda guztiak egun bat baino ez du irauten. Euren esku dagoen errepresio aparatu guztia jartzen dute martxan, garbiketa zerbitzuak, herriko poliziak eta abar; euren esku dagoen guztia, mezua kalera ez ateratzeko. Noski, badakigu ez dela kasualitatea, guk kanpaina honetan mahai gainean jarri dugun mezua oso argia delako. Ez dugu ezer ezkutatzen, eta horrek euren jokabide politikoari eta Madrilekin daukaten joko politikoari min egiten die. Borrokaren zilegitasuna ari gara mahai gainean jartzen eta horrek Espainiako Gobernuko kideei min zuzena eragiten die.

"Ez dugu ezer ezkutatzen, eta horrek euren [EAJ] jokabide politikoari eta Madrilekin daukaten joko politikoari min egiten die. Borrokaren zilegitasuna ari gara mahai gainean jartzen"

Voxek, Villacisneros fundazioak eta Dignidad y Justicia erakundeak salaketa jarri zuten, eta ondoren ikerketa zabaldu zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak. Horren aurrean nola mugitu zarete? Hainbat ekimen eta hitzaldi egin dituzue. Herriko jendea mobilizatu da? Harago ere bai?

G.A: Auzi hau ez da bakarrik ongietorri baten inguruko auzi bat. Euskal Herriaren eskubide zibil eta politikoen auzi bat da. Horregatik, hitzaldiak ematen ditugunean Euskal Herri guztitik ematen ari gara, Baionatik hasi, Mutrikutik pasatu eta Tafallara helduko gara. Esan behar da Elkartasun Komite bat badagoela; beraiek ere azken urtean gurekin egon dira, auzia ezagutarazten eta Euskal Herrian elkartasun sare bat josten lagundu digute.

Nazioarte mailan ere bai. Lehenengo prentsaurrekoa egin genuenean, nazioarteko eragile asko atxikitu ziren, eta azken urte honetan ere mezu asko jaso ditugu, Hego Amerikatik, Europako hainbat herritatik: Irlanda, Suitza, Italia, Frantzia, eta abar. Badakigu hurrengo bi asteetan ekintza batzuk egingo direla zenbait herritan, elkartasun hori badago nazioartean.

Poliziaren txostenetan, hainbat pertsona eta kolektiboren aurkako jarraipen polizialak ageri dira. Zer diozue horretaz?

H.U: Guretzako ongietorri hori itzela izan zen, baina ez bakarrik Berangoko frontoia goraino bete zelako, baizik eta zelan bete zen ikusita. Egun horretan bertan ikusi zen nola Basauritik Berangora hainbat eragilek euren ekarpena egin zuten, bidetik zehar haien mezuak ipiniz. Ongietorriko antolakuntzan bertan, eragile politiko batzuek lagundu zuten, eta hori islatuta ikusi zen Berangoko frontoian. Baina hori guztia ez genuen guk bakarrik ikusi, baizik eta etsaiak ere bai.

Hasieran hiru kide deitu gintuzten deklaratzera Madrilera; gu biok eta beste bat, frontoia alokatzeko paperetan agertzen ginenak. Baina Guardia Zibilaren txostena irakurri genuenean konturatu ginen ez ginela hiru bakarrik izango, jende gehiago sartuko zutela. Eta ez zela egun horri soilik zegokion txosten polizial bat; eragile politikoak agertzen dira bertan, disidentzia politikoa ageri da, eta oso argi ikusten da bide jakin batetik ez doazen eragile politikoak markatzen dituztela. Deigarria da bi ordu iraun zituen ekitaldi batek nola eduki ditzakeen sei edo zortzi txosten polizial.

"Ez zen egun horri soilik zegokion txosten polizial bat; eragile politikoak agertzen dira bertan [...]. Deigarria da bi ordu iraun zituen ekitaldi batek nola eduki ditzakeen sei edo zortzi txosten polizial"

Gero beste hamabost pertsona auzipetu zituzten, zuek hirurekin batera.

G.A: Eta aipatzekoa da auzipetutako pertsonen artean preso politiko ohi asko daudela, esaterako, Ibai Aginaga bera dago auzipetuta, hain zuzen ere, zigor eskaera handiena berea da. Hausnarketa egiten badugu, ikusten duguna da presoari berari, kartzelatik atera baino lehenago, bigarren zigorra jartzen diotela gainean; Ibaien modura, kartzelan, sinatu gabe, tinko eta oso duinki hemeretzi urte eta erdi eman ostean. Beste batzuek hogei urte pasa daramatzate modu berdinean.

"Preso politiko ohi asko daude, esaterako, Ibai Aginaga bera dago auzipetuta, [...] zigor eskaera handiena berea da"

Ibaik ongietorri bat jasotzea onartu zuen, eta kalera zein modutan atera den ikusita, haren ereduarekin barruan daudenei abisu bat helarazi nahi zaiela nabari da. Horregatik esaten dugu, ez dela bakarrik ongietorri baten kontrako auzia: planteamentu politiko baten aurkako auzia da, oso argi esaten duena iraultzaren bidetik joan nahi duten guztientzako hau dela etorriko den bidea.

Militantzia politikoaren eta oinarrizko askatasunen aurkako eraso bezala kokatzen duzue hau guztia. Nola ikusten duzue horien aldeko borroka?

H.U: Herriaren aurkako epaiketa bezala ikusten dugu hau. Auziperatutako jendeari dagokionez, batzuk paperetan agertzen direnak dira, besteak ongietorrian modu batean edo bestean parte hartu zutenak, baina beste batzuk bertan egon ziren soilik. Gu militante politikoak gara, eta badira batzuk ez direnak militanteak. Baina markatzen duten bidea hori da, militantzia poilitikoaren kontrako auzi zuzen bat dela.

Etsaiak oso ondo daki gaur egun antolakuntza eta militantzia zein aldetatik etorriko zaion. Kasu honetan bere burua iraultzailetzat daukan jendeari buruz ari gara hitz egiten, ez gara alderdi politiko soil bateko kideak. Egun horretan ikusi zena izan zen konpromezu politiko bat, mezu politiko bat eta harrotasun politiko bat. Eta hausnartzen baldin badugu, azkenengo urteetan, etsaia, kasu honetan espainiar estatua, oso eroso mugitu da, eskatu duen guztia, eta gauza asko eskatu barik ere, eman zaizkiolako. Horrekin, ordea, pixka bat leunduta edo pixka bat menperatuta zeukan egoera bat kontra etorri zaio, militantzia politiko batek ongietorriak egiteko apustua egin baitu. Etsaiak hori ez du onartuko.

Euskal Herriko militante politikoei azaltzen saiatzen ari gatzaizkiena da hau denen kontrako epaiketa bat dela, ez etorriko den emaitza juridikoagatik, hori seguraski erabakita egongo delako jada, baizik eta etorri ahal den emaitza politikoagatik. Horren aurrean, herri honetako sektore desberdinek ez badute eskua altxatzen, hemendik aurrera edukiko duguna errepresio are bortitzagoa izango da.

"Hau denen kontrako epaiketa bat da, ez etorriko den emaitza juridikoagatik, hori seguraski erabakita egongo delako jada, baizik eta etorriko den emaitza politikoagatik"

Badakigu gaur egun errepresioa eta etsaiak ipintzen dituen trabak, beharbada, beste modu batekoak direla. Badakigu gazteen kontra nolako bermealdi ekonomikoak ari diren ipintzen, nolako itotze ekonomikoak izaten ari diren, salaketen bitartez, isunen bitartez. Guk azaldu nahi duguna da nola atzoko errepresioa, gaurko errepresioa eta biharko errepresioa berdina izango den, etsaia berdina den momentutik. Horrekin nahi duguna da, beraz, militantzia politiko hori aktibatu, kontzientziatu eta esatea elkarrekin lortu behar dugula hau suntsitzea.

G.A: Epaiketari begira azaltzen dugu epaiketara gure defentsa politikoa egitera joango garela eta ez dugula ezer hitzartuko fiskaltzarekin, ezer hitzartuko bagenu, kriminalizatu egingo genukeelako etorkizunean izan daitekeen Euskal Herriaren aldeko borroka. Hori oso argi azaltzen dugu. Beraiek Euskal Herriaren aldeko edozein militantzia kriminalizatzen saiatzen ari dira eta ez diegu lagunduko hori egiten.

"Epaiketara gure defentsa politikoa egitera joango gara eta ez dugu ezer hitzartuko fiskaltzarekin"

Maiatzaren 30ean manifestaldi batera dei egiten diozue jendeari. Zein mezu zabaldu nahi duzue?

G.A: Gu defentsa politikoa egitera goazela, eta gure herriaren balio minimoak defendatzera. Guk azpimarratzen duguna da ez dugula ezer itxaroten espainiar justiziarengandik, beraien eraso bati aurre egitera goazela. Epaiketa hau aukera bezala ikusten dugu, borrokan batasun bat lortzeko eta herria berpizteko. Hori azpimarratzen dugu jendea konturatzeko zelako garrantzia duen maiatzaren 30eko manifestaldira joateak. Deitzen dugu, gainera, hau ez denez soilik ongietorrien inguruko auzi bat, eragile bakoitzak bere aldarriak ekartzera, bere banderak, bere ikurrak, bere pankartak. Aldarrikapen orokor bat izan behar delako gure militantzia eta gure herriaren aldeko borrokaren alde.

H.U: Gehituko nuke guk, militante politiko modura, ez dugula eskubiderik izan ongietorri bat egin edo ez aukeratzeko, eta hori horrela izan behar dela; eta ez daukagula eskubiderik, tokatu zaigun momentu historiko honetan, estatu faxista batekin hitzarmen bat egiteko, horrek suposatzen duenarekin. Modu berean, gure ustez, herriak ezingo luke horren aurrean ezer egin gabe egon. Denon erantzukizuna izan behar da manifestaldi horretan egotea. Izan dadila manifestaldi zaratasua, aldarrikatzailea; ez dugu nahi paseo huts bat izaterik, azken urteetako manifestaldietan askotan gertatzen den modura. Horregatik dei egiten diegu eragile politiko, antolakunde politiko eta jendarteko norbanako guztiei bakoitzak bere esku dauzkan elementu aldarrikatzaile guztiak bertara eramateko, ea denon artean harrotze eta astintze egun bat bilakatzen dugun.