ACTUALIDAD EDITORIAL IKUSPUNTUA CIENCIA OBRERA COLABORACIONES AGENDA GEDAR TB ARTEKA
Argazki Nagusia
FOTOGRAFÍA / unherd.com-en bidez
2026/01/12 08:05

Europako mapa politikoak eskuin muturreranzko joera argia erakusten du, bai arlo instituzionalean bai kale-mailan. Alemanian, Alemaniarentzako Alternatiba (AfD) alderdiak botoen %20,8 lortu zituen 2025eko otsaileko hauteskunde federaletan. Urte amaierako zenbait inkestak, gainera, %26ra igotzea aurreikusten dute, herrialdeko indar politiko nagusi gisa kokatzeko. Gorakada bera ikus daiteke Frantzian, Bilgune Nazionalak (Marine Le Pen) 2024ko europar hauteskundeetan botoen %31,5 eskuratu baitzuen; Italian, berriz, botere exekutiboa Italiako Anaiak alderdiaren esku dago jada, botoen %28,9 bereganatu ondoren. Espainiako Estatuan eta beste askotan, modu berean ari da igotzen ultraeskuin instituzionala, krisi-testuinguruan alderdi faxisten alde martxan dagoen kanpaina ideologikoa medio.

Hauteskundeetako hedapena egitura horien barne-erradikalizazioarekin eta, orokorrean, politika profesionalaren espektro osoa eskuinerantz mugitzearekin batera etorri da. Alemaniako Konstituzioa Babesteko Bulego Federalaren (BfV) arabera, eskuin muturreko ideologiei lotutako populazioa bikoiztu egin da hamarkada batean. Gainera, 2024an emandako informazioetan aipatzen da ideologia horrekin loturaren bat daukaten pertsonen %30,4 direla "potentzialki biolentoak". Datu horietan eta talde faxista antolatuen gorakadan oinarrituta, bulego berak plazaratutako beste ondorio bat honakoa da: bilakaera bat izan dute faxismoak eta eskuin muturrak; aktibismo marjinala egitetik, koadro-antolakundeak sortzera bidean daude. Bigarren Mundu Gerraz geroztik, lehen aldia da Europa mailan.

Klima ideologiko horren ondorioak egoera zaurgarrienean dauden sektoreen kontrako indarkeriaren igoeran islatzen dira, esate baterako. 2024an, Alemaniak eskuin muturrari lotutako 37.835 delitu erregistratu zituen, aurreko urtearekin alderatuta, %47,4ko igoera ekarriko lukeena. Horrekin batera, arrazakeriak bultzaturik egindako erasoak 13.035 izan ziren (%25,3ko igoera). Alemaniako Poliziaren datuek diotenez, Berlingo hiri-guneetan adibidez, pertsona etorkinen eta errefuxiatuen aurkako erasoak bikoiztu egin ziren hamabi hilabeteren buruan; eta, gainera, halako 218 eraso dokumentatu ziren kale-egoeran zeuden pertsonentzako aterpeetan.

Langile-klasearen kontrako agenda

Arlo laboralean, Rising inequality is driving Europe's far-right surge artikuluak aipatzen duenez, ideologia horien gorakadak eta botere-kuotak handitzeak korrelazio zuzena erakutsi du lehen sektorean lan egiten duten pertsonen lan-esplotazioaren igoerarekin. Adibide garbia da Italia: caporalato sistemak nekazal-langileen %23 legez kanpo mantentzen ditu era sistematikoan.

Era berean, honakoa aipatzen du azterketak: ikerketa historikoek iradokitzen duten modura, programa ideologiko faxistetan izandako agerpenak %16 areagotu ditzake langile migratzaileen kontrako eraso-jarduerak, beste sektore batzuekin alderatuta. Horrekin, zalantzagarriak dirudite eskuin muturrak langile-klasearentzako programarik baduela dioten tesiak.

Horrez gain, Kiel Institutuak egindako beste ikerketa batek 2024an argitara atera zuenez, gobernu "populistak" dituzten herrialdeek %10eko beherakada ekonomikoa erakusten dute hamabost urteren buruan, berriro ere egoera zaurgarrienean dauden langile-klaseko sektoreak kaltetuz bereziki.

NO HAY COMENTARIOS