Zein da gaur egungo egoera Palestinan?

Palestinaren gaur egungo egoeraz ari garenean, diasporan, errefuxiatuen kanpalekuetan bizi den gure jendearen egoeraz ere ari gara. Palestinaren egoera ez da soilik Gazan bizitzen ari den basakeria: Israelgo Estatu deiturikoan (hau da, 1948an Palestina zen horretan) dagoen apartheid-az ere hitz egin behar da, eta nire herriak Zisjordanian duen egoeraz ere hitz egin behar da. Gaur egun, Osloko Akordioei esker, ia ez dugu lurralde librerik Zisjordanian. Eta egungo Palestinaz hitz egiteko, jakina, preso palestinarrak jasaten ari diren dramaz ere hitz egin behar da.

Gazako Zerrenda da dagoen kontzentrazio-esparrurik handiena. 366 kilometro koadroko zerrenda batez ari gara, non 2,3 milioi pertsona bizi diren edo, hobeto esanda, bizi ziren. Eta bizi zirela diot, bi urte hauetan 250.000 pertsona hil, zauritu eta desagerrarazi dituztelako, Gazako biztanleriaren %10 alegia. Eta Zisjordanian ikusten ari gara egunero herrixketan eta herrietan sartzen ari direla; jendea erailtzen eta atxilotzen ari dira. Israelgo Estatuan ere erasoak eta apartheid-a jasaten ari da gure jendea.

Oro har, Palestinaz hitz egiten denean, pentsatzen da Zisjordania eta Gaza baino ez direla. Nik ideia hori arbuiatzen dut. Adibidez, ni ez naiz ez Zisjordaniakoa, ez Gazakoa; iparraldekoa naiz. Nire familia beduinoa da, Palestina iparraldekoa.

Eta basakeria horren guztiaren aurrean, zein izaten ari da nazioarteko erantzuna?

Gauzak nazioartean dauden bezala, nire herriaren borroka kriminalizatu nahi dute beti. Hainbeste hitz egiten dute nazioarteko zuzenbideaz, hainbeste hipokrisia dago, baina ikusten ari gara ez direla ezer egiten ari nire herriaren alde. 2023ko urriaren 7an gertatu zenaren ondoren, Europaren neurri bikoitza ikusi da: Ukrainan ez zen Gazako Zerrendan gertatzen ari denaren %1 ere gertatu, baina Errusiari blokeoak eta enbargoak aplikatu zitzaizkion.

"2023ko urriaren 7an gertatu zenaren ondoren, Europaren neurri bikoitza ikusi da"

Esaten dute gertatzen ari dena gaitzesten dutela, baina zergatik ez dute esku hartzen? Zergatik ez dute Estatu horren aurkako neurririk hartzen? Israelgo Estatua proiektu kolonial europar bat da. Ez da Estatu natural bat. Estatu horretako %22 bakarrik dira "autoktonoak"; eta ez diete palestinar deitzen ere, arabiar-israeldar esaten diete.

Bada idazle palestinar bat, 36 urte zituela erail zutena, 1972an, Beiruten. Eta honela esan zuen nire kamaradak: "Palestinaren etsaia gizateriaren etsaia da". Eta gizateriaren etsaiak lau dira: inperialismoa, AEBak buru dituena; entitate sionista, Israelgo Estatua esaten diotena, kolonoak baitira; mugimendu sionista, mugimendu faxista bat dena; eta indar erreakzionario arabiarrak. Saudi Arabia edo Emirerriak AEBen zerbitzura baitaude.

"Gizateriaren etsaiak lau dira: inperialismoa, AEBak buru dituena; entitate sionista, Israelgo Estatua esaten diotena [...]; mugimendu sionista, mugimendu faxista bat dena; eta indar erreakzionario arabiarrak"

Kolonialismoak ez dizu inoiz ezer oparitzen. Mundu mailan egin duena ikusi dugu: Libanon, Sirian, Palestinan, Egipton, Tunisian, Aljerian... Hori da europar kolonialismoa. Eta indar inperialista guztiek nahi dute Palestinan sartu eta hura menderatu.

Eta zein da erresistentzia palestinarraren egoera?

Emakume palestinar nagusi batek esan zuena gogora ekarrita erantzungo dut, nazioarteko komunikabide batek galdetu baitzion ea erresistentziarekin bat egiten zuen. Berak esan zuen: "Baina erresistentzia ni naiz-eta. Erresistentzia nire biloba da, nire alaba, nire semea". Gu ez gara Israelgo Estatua bezalakoak, mundu osoko mertzenarioak eta kolonoak baitira. Eta horren adibide bat emango dut: Israelgo Finantza ministroa ukrainarra da; Israelgo Defentsa ministroa errumaniarra; Netanyahu bera poloniarra. Erresistentzia beti dago herriaren zerbitzura, herritik sortzen da, eta horregatik jarraitzen du beti sendo eta indartsu. Neskato bat, mutiko bat dagoen bitartean, erresistentziak jarraitu egingo du. Eta erresistentzia hori suntsitzen saiatzen dira, baina ezin dute. Ez dakite nondik ateratzen den ere; hondakinen azpitik ere irteten da, erresistentzia alde guztietan baitago. Erresistentzia herria da.

"Erresistentzia beti dago herriaren zerbitzura, herritik sortzen da, eta horregatik jarraitzen du beti sendo eta indartsu"

Erresistentziari buruz gehiago hitz egiteko, 1916ra jo behar dut, orduan britainiar kolonialismoak eta frantziar kolonialismoak akordio batzuk egin baitzituzten Moskun, tsarraren babesean. Hor sartzen zen jada Ekialde Ertainaren banaketa. Eta Lenin izeneko jeinu bati esker, Urriko Iraultzaren ondoren, inguru hartan gertatuko zena argitara atera zen. 1917ko azaroaren 2an, Britainia Handiak Palestina oparitu zion, berea balitz bezala, mugimendu sionistari, Palestinan Estatu bat egin zezan. Mugimendu hori 1897an sortu zen Basilean.

Garai hartan, nire herria Palestinako proiektu kolonialaren aurka borrokatzen hasi zen. Lurrik gabeko herri batentzat Estatu bat eraiki nahi zutela esaten baitzuten, baina judaismoa herri bat al da? Erlijio bat da, beste edozein bezalakoa. Palestinar juduak ere badira. Garai hartan, palestinarren %3 juduak ziren, %33 kristauak eta %55 musulmanak. Eta inork ez du herri kristauaz edo herri musulmanaz hitz egiten. Gure aurka erabiltzen duten falazia bat da hori.

"Nazio Batuen Erakundeak, osatu berritan, Palestinan bi Estatu egitea erabaki zuen, bata Israelentzat eta bestea Palestinarentzat. Zergatik oparitu zioten Palestinaren zati bat mugimendu sionista kolonialari?"

Nolanahi ere, orduan hasi zen borroka. 1929an altxamendu bat izan zen, greba orokorrak izan ziren, eta horrela 1947ra iritsi ginen. Nazio Batuen Erakundeak, osatu berritan, Palestinan bi Estatu egitea erabaki zuen, bata Israelentzat eta bestea Palestinarentzat. Zergatik oparitu zioten Palestinaren zati bat mugimendu sionista kolonialari? Gaur egun frogatu da ez dagoela diferentziarik sionismoaren eta faxismoaren artean. Esan diezadala norbaitek mugimendu sionista ez dela nazia, ez dela faxista. Edo Israelgo Estatua ez dela terrorista. Zer eskubiderekin etorri ziren europarrak gure lurra lapurtzera? Horregatik, norbaitek bi Estatuez hitz egiten didanean, haserretu egiten naiz. Gure lurra da. Eta palestinarrek erresistentziarako eskubidea dute bere modu guztietan, gustatu ala ez gustatu.

Nola batu zinen borrokara?

1967an, gazte bat propaganda banatzen ikusi nuen kanpalekuetan, greba orokorra egitera deituz. Libanoko polizia sekretuak jo eta atxilotuta eraman zuen. Panfletoak lurrera erori ziren. Momentu horretan hartu nituen, eta horiek banatzen hasi nintzen. Neure auzi propio bategatik; errefuxiatuen kanpalekuko nire bizitza, han bizi ziren beste 40.000 pertsonen bizitza bezala, izugarria zelako.

Gure txabolan ez genuen argirik ere. Ohe batean lo egin nuen lehen aldia 18 urterekin izan zen, eta ez zen kanpalekuan izan. Ez zegoen edateko urik, ez zegoen komunik, eta lanaren kontua ere ikaragarria zen. Orduan jabetu ginen palestinarrak ginela, gure lurra lapurtu zigutela, diasporan bizi ginela, eta gure lurraldera itzuli behar genuela. 12 urte nituen une hartan, baina borrokara batzea erabaki nuen.

"Borroka egitera eramaten zaituena miseria da, umiliazioa, gosea. [...] Jazarpenak, atxiloketek, kanpalekuetako eraso etengabeek markatutako bizitza bat da"

Borroka egitera eramaten zaituena miseria da, umiliazioa, gosea. Zure bizitza normala dela uste duzu, baina ez da normala. Jazarpenak, atxiloketek, kanpalekuetako eraso etengabeek markatutako bizitza bat da. Hain zuzen ere, kanpalekuetan hasten da erresistentzia. Ez zen hasi ez Gazan ez Zisjordanian. Kanpalekuetan izan zen, jendeak bere lurretara itzuli nahi zuelako. Eta ez ziguten uzten.

Nik bat egin nuen ezker palestinarrarekin, Osloko Akordioak errefusatzen dituen ezker palestinar horixe bera. Tranpa hilgarri bat delako gure herriarentzat, eta gure kausaren suntsiketa. Ni nazionalista eta abertzale palestinarra naiz. Baina, aldi berean, tresna bat behar da, marxismo-leninismoa dena. Horregatik gara nazionalista internazionalistak, baina baita marxistak ere.

"Nik bat egin nuen ezker palestinarrarekin, Osloko Akordioak errefusatzen dituen ezker palestinar horixe bera. Tranpa hilgarri bat delako gure herriarentzat"

Zeintzuk izan dira erresistentzia palestinarraren aldarrikapen historikoak?

Hori oso erraza da. Nik nire etxera itzuli nahi dut. Eta itzultzen uzten ez badidate, borroka egin beharko dut itzuli ahal izateko. Gure helburu nagusia gure lurraldera itzultzea da, eta Estatu demokratiko, laiko eta aurrerakoi bat lortzea herritar guztientzat. Planteatzen duguna, noski, arriskutsua da Mendebaldearentzat. Gure etxea aldarrikatzen dugulako. Eta hor sortzen da erresistentzia.

"Gure helburu nagusia gure lurraldera itzultzea da, eta Estatu demokratiko, laiko eta aurrerakoi bat lortzea herritar guztientzat. Planteatzen duguna, noski, arriskutsua da Mendebaldearentzat"

Batzuek bi Estatuen "irtenbideaz" hitz egiten dute oraindik.

Baina ea, nola oparitu nahi diete nire aitaren eta amaren lurra kanpotik datozen kolonoei? Lur hori palestinarrona da. Palestinaren etorkizunari buruzko erabakia nire herriarena da. Zergatik eskatzen dituzte bi Estatu? Nola nahi dute ni errefuxiatuen kanpalekuko txabola batean bizitzea, eta Palestina kolonoentzat izatea? Zein eskubiderekin? Ez ditut ulertzen bi Estatuez hitz egiten duten horiek. Izan daiteke Israelgo Estatuaren konplize direlako, historia ezagutzen ez dutelako, edo guay izan nahi dutelako gure kontura. Baina bi Estatu planteatzen dituenak armaz egindako lapurreta bat planteatzen du.

Eta, gainera, historikoki baztertutako ideia bat izan da. 1947an errefusatu egin genuen, errefuxiatuen kanpalekuetan errefusatu egin genuen, Osloko Akordioen ondoren, ezker palestinarrak errefusatu egin zuen... Arafatek sinatu zuen, bai; guk ere badugu klase-borroka eta. Arafat ez zen Palestina iparraldekoa. Gu bai. Gazako Zerrendako biztanleen %70 errefuxiatuak dira, Zisjordaniako %50 ere bai. Eta beti bonbardatzen dituzte kanpalekuak, Palestina ahaztu dezagun. Baina nora joango gara?

"Bi Estatu planteatzen dituenak armaz egindako lapurreta bat planteatzen du. Eta, gainera, historikoki baztertutako ideia bat izan da"

Ahaztu daitezela bi Estatuez. Norbaitek horretaz hitz egiten didanean, pikutara bidaltzen dut, baita ezkerra deiturikoa ere. Iraingarria da. Lotsagarria da bere burua ezkertiartzat duen norbaitek bi Estatu planteatzea. Guk, Palestinako ezkerretik, Estatu bakarra aldarrikatu dugu beti.

Bi urte baino gehiago igaro dira urriaren 7ko ekintzatik.

1948an okupatutako lur palestinarretan egindako ekintza bat izan zen, eta ez zen zibilen aurka izan. Hasteko, Israel ez da gizarte zibila, gizarte militarra baizik. Ekintza hori herri palestinarrak egin zuen, beharrezkoa zelako. Zergatik ez dute aipatzen Gazan gosetea zegoela garai hartan? Edo 10.000 preso palestinar ari direla tortura eta heriotza jasaten Israelgo kartzeletan?

"Israel ez da gizarte zibila, gizarte militarra baizik"

Ekintza hori mundua espetxeetan dauden presoez oroitu zedin ere etorri zen. Gaur egun Israelgo Estatuan 11.800 preso daude, eta ez dituzte inoiz askatuko. Elkartrukearen bidez askatzen dira. Presoak etengabeko erasoa jasaten ari dira. Haien gorpuak ditugu: batzuk gosez hilak, botika faltagatik, torturatuak, urkatuak... Gainera, preso palestinarrak exekutatzea ahalbidetzen duen lege berri bat dago mahai gainean. Beste astakeria bat da. Haien alde zerbait egin behar da, bestela, beste ekintza bat egongo da, urriaren 7koa bezalakoa.

"Ekintza hori [urriaren 7koa] mundua espetxeetan dauden presoez oroitu zedin ere etorri zen. Gaur egun Israelgo Estatuan 11.800 preso daude, eta ez dituzte inoiz askatuko"

Trumpek aurkeztutako "su-etenerako" plana "bake-akordio" gisa aldarrikatu dute. Zeri erantzuten dio plan horrek?

Lehen aipatu dut gizateriaren etsaiak zeintzuk diren, beraz, ezin da ez Trumpekin ez Netanyahurekin fidatu. Biak ari dira nire herria erailtzen. Eta erresistentzia palestinarrak ez du plana onartu, kontuz horrekin. Guk su-etenari baietz esan diogu; baietz mugako pasabideak irekitzeari, baietz presoen trukeari. Eta Israelek akordioaren bigarren fasea betetzen badu, guk bete egingo dugu. Baina ez diogu erresistentzia etsaiari emango.

"Erresistentzia palestinarrak ez du plana onartu, kontuz horrekin. Guk su-etenari baietz esan diogu; baietz mugako pasabideak irekitzeari, baietz presoen trukeari. [...] Baina ez diogu erresistentzia etsaiari emango"

Gu ezjakinak garenez, Gazako Zerrenda administratuko duena Tony Blair izango dela diote. Baina badakigu Blair gezurtia eta hiltzailea dela. Irakeko gerran ikusi dugu. Hamasek gobernatzea nahi ez badute, palestinarrek adostutako palestinarrek goberna dezatela orduan. Ramalako Agintaritza Palestinarra ere ez dugu onartzen; adostasuna egon behar da.

Inperialismoaz fidatzen dena galduta dago. Esan diezadatela herri bakar bat, zeinetara AEBek bakea eraman duten. Diktadura eta tirania arabiarren edo amerikarren alde dago beti. Eta egunero hautsi dute su-etena; israeldarrek eta amerikarrek ez dute inoiz akordiorik errespetatzen. Gainera, Trumpen azken planak Israel geldialditik ateratzea du helburu, garaipen politikoa ematea alegia. Militarki lortu ez badu, nola lortuko du politikoki?

"Inperialismoaz fidatzen dena galduta dago. Esan diezadatela herri bakar bat, zeinetara AEBek bakea eraman duten"

Izan ere, ikusi dutena da soldadu israeldarra Gazako Zerrendara sartzen denean dardarka sartzen dela; erresistentziaren beldur da. Erresistentziak ez du ez hegazkinik, ez borrokarako orgarik, ez erasotzeko gerraontzirik. Ez du armadarik. Baina beldur diote, oinutsik, bere granada egin eta tanke batera jaurtitzen duen gazteari. Gainera, Israel ekonomikoki bukatuta dago, eta emigrazio handia ikusten ari gara Israelgo Estatua deitutakotik beren jatorrizko herrialdeetara.

"Su-etena" mundu mailan Palestinaren aldeko mobilizazio masiboak gertatzen ari zirenean etorri zen.

Haien etsaia iritzi mundiala da. Haien etsaia munduko pobreak dira. Pobrea, kontzientzia apur batekin, kalera irteten da. Izan ere, Europar Batasuneko diruarekin hiltzen ari dira. Zenbat itsasontzi igaro dira Algecirastik? Bitartean, Yemenek duintasuna izan du, Israelgo Estatura doazen itsasontzi guztiei igarotzea debekatuz; edo zamaketariek ere duintasun hori izan dute Italian edo Bartzelonan. Palestinari babesa eman dioten Europako herri guztiak agurtzen ditut, baina bereziki Europako portuetako zamaketariak, esan baitute: "Ez dugu armarik kargatuko Israelentzat". Eta judu antisionistak ere agurtzen ditut, 300 bat atxilotu baitituzte.

"Palestinari babesa eman dioten Europako herri guztiak agurtzen ditut, baina bereziki Europako portuetako zamaketariak, esan baitute: 'Ez dugu armarik kargatuko Israelentzat'"

Jazarpena ikusi dugu Alemanian, AEBetan, Britainia Handian. Belgikak debekatu egin nahi ditu Palestinaren aldeko kontzentrazioak. Munichen, Alemanian, nazionalitatea eman diezazuten, Israelgo Estatua aitortu behar duzu. Baina zer zerikusi izango du horrek, ezta? Bada, noski zerikusia duela. Israelgo Estatua Europaren semea da, kolono europarrak dira.

Eta datu bat emango dut hori argitzeko. Israelgo Estatua 1948ko maiatzaren 15ean fabrikatu zuten. Bada, 1956ra arte, Estatu horrek hamalau itzultzaile behar zituen Parlamentuan, elkar ulertzeko.

"Israelgo Estatua Europaren semea da [...]. 1948ko maiatzaren 15ean fabrikatu zuten. Bada, 1956ra arte, Estatu horrek hamalau itzultzaile behar zituen Parlamentuan"

Nola lagundu behar diogu hemendik palestinar borrokari?

Israelekin harremanak eten behar dira, eta gobernuei exijitu behar zaie Israelekin dituzten harremanak eteteko. Borroka egin behar da Netanyahu eta konpainia terroristen zerrenda batean sartzeko. Kalean jarraitu behar da, jendearen kontzientzia aktibatzen; egunetik egunera presio handiagoa egiten.

Munduko herri guztiei opa diedana da nire herriak duen duintasun bera izatea, baina ez diot herri bati ere opa nireak izan duen zortea izatea.