Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokiak (GEBehatokia) jakitera eman duenez, Segi antolakunde hainbat kidek eskatuko dute 2009an jasandako torturen inguruko auzia berriro ireki dadila. Aurreko larunbatean aurkeztu zuten ekimena, Donostian (Gipuzkoa), eta Behatokiko Iratxe Urizarrek eta Aiert Larrarte abokatuak ere hartu zuten hitza.
Salaketaren jatorria 2009ko azaroan dago, Guardia Zibilak eta Espainiako Poliziak elkarrekin egindako sarekada batean dozenaka pertsona atxilotu zituztenean Euskal Herriko hainbat lekutan, eta beste hainbat atxilotzen saiatu zirenean (azkenean, Italian eta Ipar Euskal Herrian atzeman zituzten). Espainiako justiziaren esku utzi zituzten, Segiko kide izatea egotzita.
Gazte-antolakunde horretako kide izatea legez kanpokotzat jo zuten Madrilgo auzitegiek. Operazioan 650 poliziak baino gehiagok hartu zuten parte, eta etxebizitzak, Gaztetxeak, tabernak, auzo-elkarteak eta peñak miatu zituzten besteak beste. GEBehatokiak azpimarratu du "Euskal Herriko historian izan den ekimen judizial ugariena" izango dela orain esku artean dutena, gogoraraziz Espainiako Estatuko polizia-indarrek orduan atxilotutako pertsona guztiek torturak salatu zituztela.
Absoluzioa 2014an, eta torturak ikertzeke
Kasuak aurrekari judizial esanguratsu bat du. Izan ere, Ramon Saez Valcarcel magistratuak 2014ko maiatzean emandako absoluzio-epaiaren arabera, instrukzio-epaileak "ez zuen ikerketa-ekimenik abiatu atxilotuen tortura-salaketen aurrean", eta inkomunikazio-aldiak sortzen duen kalteberatasun-egoera azpimarratu zuen. Ondorioz, auzitegiak berak zalantzan jarri zuen inkomunikazio-erregimenean lortutako autoinkulpazioen baliozkotasuna, eta prozeduraren instrukzio-epailea (Fernando Grande-Marlaska, gaur egungo Barne ministroa) seinalatu zuen tortura-salaketak ikertzeko neurririk hartu ez izanagatik. Giza Eskubideen Europako Auzitegiaren bederatzi kondena jaso ditu Espainiako Estatuak, torturak ez ikertzeagatik, eta horietan ere Marlaska zen instrukzio-epailea.
Atxilotutako gazte guztiak absolbitu zituzten bere garaian, baina GEBehatokiak gogorarazi du zer nolako "zigorgabetasun estrukturala" ikusi den torturaren inguruan: azaldu du botere judiziala dela "egia, erreparazioa eta justizia eskakizun internazionalekin bat egiten ez duen azken katebegia". "Hamarkadak behar izan dira negazionismoa gainditzeko eta gaur egun tortura-salaketen egia onartzen duen adostasuna eraikitzeko", dio Behatokiak; eta salatzaileen "balioa, erresilientzia eta ausardia" nabarmendu ditu, hamazazpi urte geroago egia judiziala eskatzen baitute.
Kriminalizazio luzea
Segiren ibilbide judizialak 2009ko sarekada baino lehenagotik datorren kriminalizazio-prozesu bat erakusten du. 2001eko ekainean sortu zen antolakundea, eta hurrengo urtean, 2002an, Baltasar Garzon epaileak legez kanpokotzat jo zuen, ilegalizatutako Jarrai eta Haikaren "ordezkotzat" hartu ondoren. 2007an, Auzitegi Gorenak "ETAren borroka armatuaren jarduera osatzen duen erakunde terroristatzat" jo zuen, eta sei urteko zigorrak ezarri zizkien zuzendaritzaren aurkako lehen epaiketa handian auzipetutako 24 lagunetatik 23ri. 2009an, orain gogora ekarritako operazioak "ETAren harrobiari burua kentzea" bilatzen omen zuen, Barne Ministerioaren hitzetan (orduan Alfredo Perez Rubalcaba zuen buru). "Dena ETA da" estrategia etengabeko ilegalizazioetan eta polizia-jazarpenean oinarritu zen, eta gazte-antolakunde independentista batean militatzea "erakunde terroristako kide" izatea bihurtu zuten.
Antolakundeko kideen aurkako kondenek eta 2009ko sarekadak izu-giroa ezarri zuten Euskal Herriko militantzia politikoko hamaika espaziotan, ezker abertzalearen egituretatik hasi eta herri-mugimenduetaraino. Estatuak Segiren antolaketa-egitura higatzea lortu zuen hala, ia deseginda utzi arte: 2012ko ekainean eman zuen desegitearen berri. Hala ere, Behatokiaren esanetan, "gazteen militantziaren kriminalizazioa ez zen desagertu", aldatu baizik, ondoren etorritako gazte-espazioen aurka.
