Langile kontrolpeko espazioen aurkako ofentsiba «okupazioaren» paradigmapean

2020ko irailaren 17a

Egilea: Ibai Julian


(Itzulpena)

Azken aste hauetan okupazioaren aurkako etengabeko eraso politiko, juridiko eta mediatikoaren areagotzearen lekuko izan gara. Horren erakusgarri dira, besteak beste, lege-proposamen berriak egin dituzten alderdi politiko batzuen ekimenak eta hainbat komunikabidek plazaratu dituzten erreportaje alarmistak. Testuinguru horretan, beharrezkoa da aipatu kanpainaren inguruko kritika egitea. Baina, gaur egungo kanpaina urrutitik datorren okupazioaren aurkako ofentsibaren beste kapitulu bat baino ez denez, irakurlea ohartarazi nahi dut hurrengo testuan ez duela inolako azterketa sakon, zehatz eta enpirikorik aurkituko, baizik eta, nire ustez, okupazioaren aurkako etengabeko eraso politiko, juridiko eta mediatikoak ulertzeko funtsezkoak diren gai batzuekiko hurbilpen abstraktu bat.

Kanpainaren edukiak

Goian aipatutako politikek, azken urteotako okupazio-fenomenoa handitzeaz ohartarazten dutenek, salatzen dute egungo esparru juridikoa ez dela gizarte-arazo bihurtu den okupazioari  aurre egiteko bezain sendoa. Hona hemen orokorrean aldarrikatzen dutena: alde batetik, gogortasun handiagoa jabetza pribaturako eskubide sakrosantua hausten duen ororentzat; horretarako, usurpazio-delituagatiko espetxe-zigorrak gogortuz. Bestetik, okupatua izan den espazioa husteko prozesuak arinduko dituzten erreforma juridikoak, adibidez, Estatuko segurtasun-indar eta -kidegoei eskumenak emanez, beharrezkoa denean berehala jardutea baimenduko liekena; horrela, jabeek beren lekua berreskuratzeko ustez dituzten prozesu judizial luze eta garestiak saihestuz. Hala ere, aldarrikapen horiez gain, bada okupazioaren aurkako azken kanpainaren ezaugarri izan den beste elementu bat: kriminalizazioa. Azken hori errealitatearen azterketa manipulatuan oinarritzen da. Ikus dezagun zehatzago:

Hitz gutxitan esanda, kriminalizazio esaten diot espazio bat okupatzen duten subjektuen irudi ilun, delituzko eta mafiosoa sortzeari, oso desberdinak diren kasuak zaku berean sartuz eta modu berdinean ezaugarrituz juridikoki, politikoki eta sozialki. Esan bezala, kriminalizazioa hainbat komunikabidek sistematikoki zabaltzen duten kontakizun faltsuan oinarritzen da. Egiarekiko konpromiso falta etengabea da albiste manipulatuetan. Okupazioaren fenomenoaren karikatura sortzen da, errealitatearekin bat ez datorren irudi interesatua eraikiz. OKUPEN eta horien bizilagunen arteko elkarbizitza-gatazkei dagozkien arazoak, datu estatistikoen desitxuraketa interesatua, okupazioa datu ikaragarri puztuekin aurkeztuz etxebizitza hutsen zenbateko beldurgarriak axola ez duen bitartean; etxebizitzen «milaka eta milaka» mafiei ematen zaien neurriz gaineko zentralitatea, drogekin trafikatzeko asmoa duten etxebizitzak okupatzen dituztenak, edo etxebizitzarekin berarekin trafikatzen dutenak, etxea ireki eta giltza erosle onenari salduz... Adibide horiek guztiak okupazioaren fenomenoa ulertzeko esparru bat osatzen duten elementuak baino ez dira, kontzienteki eraikitako esparrua, interes jakin batzuk ezkutatzen dituena eta errealitatearekin zerikusirik ez duena.

Okupazioaren gaiari buruzko esparru juridiko-legalaren gaurkotasuna: jabearen ahultasuna

Egunkaria irakurtzen edo albistegia ikusten badugu, badirudi espazio baten jabea inolako lege-babesik gabe dagoela okupazioen izurritearen aurrean. Hurrengo atalean, okupazioari buruzko esparru juridiko-legalari buruzko egungo legeria azalduko dut, jabeen ustezko zaurgarritasuna gezurtatzeko asmotan, sistema judizial batean egonik, jabea ez baitago babesik gabe, okupatzailea baizik.

Has gaitezen bide penalarekin. Usurpazio-delitua Espainiako Estatuan 1995eko Zigor Kodearen erreformaz geroztik dago indarrean. Norbaiti bere jabetzako espazio bat okupatzen badiote, eskubidea du epaitegian salaketa bat jarri eta prozesu judizial bat hasteko. Bide horretatik, jabeak salaketari eusten badio eta espazioa husteko borondatea desagertzen ez bada, prozedura judiziala hasten den unetik, batez beste, sei eta hamar hilabete bitartean igarotzen dira desalojoa ematen den arte. Hemen, parentesi moduan, hauxe argitu behar dugu: bizilekua bortxatzeko delitua (Zigor Kodearen 202.1 artikulua) eta usurpazio-delitua (Zigor Kodearen 245.2 artikulua) ez dira gauza bera. Funtsezko desberdintasun bat dago: okupatu den espazioa norbaiten ohiko bizilekua bada, dela lehen etxebizitza, dela bigarren etxebizitza, delitua ez da usurpaziokoa, baizik eta bizilekua bortxatzekoa. Beraz, ekintza usurpaziotzat har dadin, okupazio hori inoren bizileku ez den espazio huts batean egin behar da. Bereizketa horrek dituen ondorioak ez dira alde batera utzi behar.

Bizilekua bortxatzea gogorrago zigortzen da, sei hilabetetik bi urtera bitarteko espetxezigorra baitakar. Usurpazio-delitua, aldiz, hiru hilabetetik sei hilabetera arteko isunarekin zigortzen da, eta hori ere ez da, hain zuzen, ahuntzaren gauerdiko eztula. Gainera, bizilekua bortxatuz gero, Poliziak berehala jarduteko eta lekua husteko eskumena du. Beraz, frogatuta dago familiek oporretara joateko edo ogia erostera jaisteko beldurrez  agertzen diren erreportajeak gezurrak direla.

Zigor prozedura gutxi ez balitz, jabeari oraindik bide zibilaren babesa geratzen zaio. 2018. urtean, kode zibila aldatu eta 5/2018 Legea onartu zen, «okupen aurkako legea» edo «express etxegabetzearen legea» izenez ezagunagoa, berrikuntza bikoitza dakarrena. Alde batetik, aukera ematen du ondasun higiezin bat bost eguneko epean husteko, baldin eta okupatzaileak ez badu frogatzen etxebizitza bere jabetzakoa dela (hori ezinezkoa da) eta jabea partikularra bada. Bestetik, aukera ematen du «lanean ari ez direnei» auzia jartzeko, hau da, prozedura judizial bat irekitzeko, horretarako pertsona fisikorik identifikatu beharrik gabe.

Hala eta guztiz ere, egungo esparru juridiko-legalak jabeari espazio bat husteko eskaintzen dizkion berme judizialez gain, mekanismo estrajudizialak ere badaude. Legearen mugak osatzen dituzten mekanismo paraestatalei buruz ari gara: izaera faxista duten enpresa pribatuak, Estatuaren aparatu judizialari atzeratzen zaizkion desalojoak gauzatzen dituztenak. Enpresa horiek eskaintzen dituzten zerbitzuen artean bat da astebete baino gutxiagoan espazio bat hutsik uztea, jabeen poltsikoentzat gero eta eskuragarriagoa den diru kopuru baten truke.

Okupazioa zigortzen duen legearen ezaugarriak labur-labur azaldu ondoren, eta jabeak espazio bat husteko duen makina errepresiboaz jabetuta, nork uste du beharrezkoa dela prozedurak arintzea eta zigorrak gogortzea? Bada, nahiz eta gaur proposamen programatikorik ez  dudan ekarri eta gaiari buruzko aldarrikapen zehatzik ez dudan plazaratuko, froga bat besterik ez dena azpimarra daiteke: okupazioari buruzko legeak erreformaren bat behar badu, egungo esparru juridikoaren eta «okupazioaren aurkako» lege-proposamen berrien aurka egin beharko luke, hau da, Legearen aurrean benetan babesik gabe dagoen subjektuaren eskubideak bermatu beharko lituzke, hots, okupatzailearenak.

Funtzioak eta interesak

Identifika ditzagun orain, nolabait, zein diren ofentsibaren oinarrian dauden interesak, hura egituratzen duen arrazionaltasunera hurbiltzeko. Alde batetik, interes ekonomikoa dugu, eta, bestetik, politikoa. Azken horren barruan, batetik, sistema kapitalistari berez dagokion egitura-izaera duen funtzio orokorra eta interes alderdikoi partikularra bereiziko ditugu. Has gaitezen:

Lehenik eta behin, okupazioa oztopo bat da higiezinen merkatuaren inguruan jarduten duten enpresa eta erakundeentzat. Hau da, sektore ekonomikoaren dinamikan eragin negatiboa duen fenomenoa da, hainbat eragilek sektore horretatik ateratzen dituzten errentagarritasun-mailak baldintzatzen dituelako. Adibidez, jabe handientzat eta espekulatzaile profesional ezagunentzat, hots, putre-hondo izenekoentzat, okupak arazo larria dira, higiezinen salerosketaren arintasuna oztopatzen baitute; faktore horrek espekulazio-prozesuetan galera ekonomiko handiak eragiten ditu. Era berean, lubaki berdinean topa ditzakegu zenbait inbertsio-funts, errentadunak, finantza-erakundeak eta abar, eta horiei okupazioa ahalik eta gehien murriztea komeni zaie.

Bigarrenik, okupazioaren aurkako kanpainatik zuzenean irabazten duten enpresak ditugu. Esate baterako, sarrailagintzako negozioak, aseguru-etxeak, alarma- eta segurtasun-enpresa pribatuak, eraikinak husten dituzten enpresa parapolizialak eta abar. Horiek guztiek gora egin dute azken urteotan, okupazioarekiko gizarte-izua handitzeari esker.

Hala ere, enpresa handiak eta finantza-erakundeak ez dira higiezinen merkatutik etekinak ateratzen dituzten bakarrak. Emmanuel Rodriguezek bere azken artikuluan dioenez, Espainiako gizarteak ernamuinetaraino sartua du jabe izaera. «Etxebizitza-jabetzak betidanik bete du ongizate-estatuaren defizita. Jabetzako etxebizitza eskuratzea izan zen gizarte-frankistaren apustu nagusia, eta, aldi berean, demokraziaren arrakasta ekonomikoarekin jarraitzeko bidean egon zen. Demokrazian ekonomia hedatzeko bi aldi handietako bat ere ez da ulertzen (1985-1991; eta 1997-2008) etxebizitzaren prezioa biderkatu, hipoteka-zorra sustatu eta etxeko kontsumoa nabarmen hedatu zuten higiezinen burbuila banarik gabe. Herrialde horretako oparotasuna higiezinen jokoari lotuta dago, eta joko horretan populazioaren zati handi batek hartzen du parte. Nahikoa da onartzea klase ertainen azken segurtasuna, enplegu publikoan ez ezik, bere ondarearen segurtasunean ere oinarritua dagoela […]» [1].

Espekulazioaren edo ondasun eta higiezinen alokairuaren bidez errentak ateratzen dituen gizarte-sektore gisa klase ertaina oraindik ere oso zabala da (gutxienez Espainiako Estatuan, eta, beraz, Hego Euskal Herrian). Balio beza datu horrek ondasun eta higiezinen jabetzak Espainiako Estatuko familien ekonomian izan duen zentraltasunaren berri izateko: 2008an etxeen % 87k etxebizitza bat zuten jabetzan. Hori esanda, uste dut «jabeen elkarte» horren baldintzak pixkanaka suntsitzen ari diren arren, hor aurkitzen dugula hain sustrai soziala duen okupazioaren aurkako kanpainaren arrazoi nagusietako bat. Beste era batera esanda, defendatzen dut ondasun eta higiezinen jabetzak etxeko egitura ekonomikoan izan duen papera erabakigarria dela «okupazioaren aurkako» kanpainak hainbesteko arrakasta izateko.

Azter dezagun orain eremu politikoa. Esan bezala, «okupazioaren aurkako» politiken atzean interes alderdikoiak daude batetik, eta egiturazko funtzio orokor bat bestetik. Lehenengoarekin, alderdi politikoek (PP, EAJ, Vox, C’s, etab.) Koalizioko Gobernuak proposatzen dituen hirigintza- eta etxebizitza-politikekin alderatzeko programa- eta diskurtso-esparrua eratzeko duten interesa aipatzen dugu. Hautesleen gehiengoa beren jarreretara arrastatu eta lekualdatzeko interesaz ari gara. Kontuan izanda Espainiako egitura ekonomikoak oso jabe kopuru handia duela oinarri, eta, gainera, milaka jabe txikik bizi duten ustezko kalbarioarekin moralki enpatizatzen duten pertsonen kopurua handia dela, kartzela-zigorrak gogortzeko eta prozesu judizialak arintzeko proposamena hauteskunde-maniobra adimentsua izan daiteke.

Bigarren puntuan, aldiz, ez dut alderdi politiko baten edo bestearen interesa aipatzen, baizik eta jabetza pribatuaren defentsa politikoa betetzen duen egiturazko funtzio orokorra. Okupazioaren aurkako borroka jabetza pribatuaren eta haren printzipioen (berdintasuna eta askatasuna) legitimazio sozial eta kultural guztiaren aitzindari da. Horrela, espazioaren kontrolaren esparru partikularra gainditzen du, burgesiak proletalgoaren gainean duen nagusitasun orokorra ideologikoki, kulturalki eta politikoki elikatzen duen lan-tresna bihurtzeko. Esan bezala, alderdi politiko baten edo bestearen interes partikularra ere gainditzen du, jabetza pribatuaren defentsa egungo zuzenbide-estatuaren oinarri konstituzionala baita, eta haren legitimitatea alderdi burges guztiek onartzen, aitortzen eta defendatzen dute.

Eginkizun eta interes horiek dira okupazioaren aurkako eraso politiko, juridiko eta mediatikoaren arrazoi edo oinarriak. Hala ere, orain arte esandakoa hurbilpen abstraktu eta oso orokorra baino ez da, zehatz-mehatz aztertu beharko denarekin alderatuz; izan ere, ikerkuntzak izan beharko lukeena eta benetan garrantzitsua dena  espazioak kontrolatzeko borrokan erakunde gisa diharduten indar eta interesen osaera eta hierarkia erreala ulertzea da.

Okupazioa fenomeno sozial gisa:

Hasi aurretik, azalpen bat ematera behartuta nago. Bereizi egin behar dira, batetik, helburu politikoak dituen espazio bat okupatzea, eta, bestetik, espazio bat okupatzea, espekulatzeko, estortsio egiteko eta onura ekonomiko pribatuak lortzera bideratutako edozein jarduera egiteko. Nahiz eta hemen okupazioa gizarte-fenomeno gisa aipatzen dudan,  badakit bigarrenari ere erreferentzia egiten zaiola, nire asmoa ez da inola ere gizarte- edo politika-beharrak zuzenean asetzea ez den beste helbururen batekin okupatzen dutenei zilegitasun babesa ematea.

Nahiz eta okupazioari buruzko azterketa gizarte-fenomeno gisa garatzea funtsezkoa eta interes handikoa izan, ildo hauetan ohar orokor bat azpimarratzera mugatuko naiz: okupazioak existitzen jarraituko du jabetza pribatuaren eta klase-gizartearen erregimena amaitzen ez den bitartean.

Gizarte kapitalistan, proletalgoak bizi-mailari betiko ongizate-atalasearen gainetik euts diezaiokeela pentsatzea, edo proletalgoa, arau orokor gisa, kapitalismoaren barruan ondo bizi daitekeela pentsatzea, produkzio kapitalistaren formaren funtsezko legeak eta haien ondorio saihestezinak ez ezagutzea da. Ekoizpen kapitalistaren moduak proletalgoaren erabateko pauperizaziorako joera du. Oparotasun-zikloak gerta badaitezke ere, politika liberalen eta gizarte-babesaren aldeko politiken artean gorabeherak egon arren, langileria gero eta gehiago baztertuko da erreproduzitzeko behar diren bizi-baliabideetatik. Hala gertatzen da, adibidez, baliabide espazialak erabiltzea ukatzen zaionean, bere beharrak asetzeko.

Proletarizazio-prozesuak aurrera egin ahala eta gizartearen gero eta geruza gehiago pobrezia-egoeran erori ahala, okupazio-kopurua handitzeko oinarriak jartzen dira. Okupazioaren fenomenoa, beraz, komunikabideek horrela aurkezten ez diguten arren, hertsiki lotuta dago baldintza ekonomikoen garapenarekin. Ikus dezagun hurbiletik.

Azken urteotan, okupazioagatiko salaketak handitu egin dira. Egia da. Estatuko Fiskaltza Nagusiaren datuen arabera, 2007 eta 2014 artean ondasun higiezin baten usurpazioagatiko urteko aurretiazko eginbideen kopurua 4.906 izatetik 19.336 izatera igo zen Espainiako Estatuan, hau da, laukoiztu egin zen. PAHren kalkuluen arabera, 2014ko irailetik 2015eko abuztura bitartean, 15.888 familia sartu ziren etxebizitza batean bizitzera jabearen baimenik gabe, Madrilgo Erkidegoan. Datu horiek erakusten digutenez, aurreko finantza-krisia hasi zenetik, okupazio-kopuruak gora egin du. Hala ere, aipatzekoa da Barne Ministerioak 2020ko lehen sei hilabeteetan usurpazioagatik egindako salaketek ez dutela igoera nabarmenik izan 2019ko datuekin alderatuta. Alegia, ezin da esan zuzeneko korrelaziorik dagoenik azken urte horretako okupazioaren igoeraren eta haren aurkako kanpaina politiko, juridiko eta mediatikoaren areagotzearen artean. Nolanahi ere, gaur egun oraindik ez dugu nahikoa datu eguneratu eta fidagarri, eta, beraz, zaila da arazoaren larritasuna zehaztea.

Bada, dirudienez, ez gara baldintza ekonomikoetan eta pobrezian okupazioaren arrazoia identifikatzen dugun bakarrak, Koalizioko Gobernuko kide batzuk ere ildo horretan agertu baitira azkenaldian. Hala jakinarazi du azken artikuluan Eva Bravok, Kongresuko talde parlamentario sozialistaren etxebizitza-bozeramaileak. Gainera, arazoaren irtenbidea ere proposatzen du: okupazioarekin amaitzeko, pobreziarekin amaitu eta etxebizitza-parke publikoa zabaldu behar da.

Baina, aurreko puntura itzuliz, posible al da pobreziarekin amaitzea sistema kapitalistaren barruan? Pobrezia ez al da egiturazkoa eta berezkoa? Etxebizitza parke publikoa handitzea izan al daiteke benetako irtenbidea okupazioarekin amaitzeko, Koalizioko Gobernuak dioen bezala? Ba al dago baldintzarik egungo krisiaren testuinguruan, non Espainiako Estatua berriro erreskatatu eta zorpetuko den, are gehiago, behar den aurrekontu-partida premia-egoeran dauden ehunka mila familiei bermedun sabaia eskaintzeko? Azken batean, ongizate-estatuan sinesten jarraitzen al da? Utz dezagun, hurrengo hilabeteen joanak berak erantzungo baitie galdera horiei; izan ere, gainera datorkigunarekin, ziur asko, gobernatzen duten alderdien hauteskunde-promesen faltsutasuna nabaria izango da.

Argi eta garbi baiezta dezakeguna da, Espainian egunean 160 etxe kaleratze baino gehiago dauden bitartean (Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren datuen arabera) etxebizitza hutsen okupazioa izango dela aukera bakarra pobrezia-egoeran dauden eta  etxebizitza-bermerik ez duten milaka familiarentzat. Hau da, kapitalismoak zenbat eta gehiago aurrera egin, orduan eta handiagoa izango da pobrezia; zenbat eta pobrezia handiagoa, orduan eta handiagoa okupazio kopurua. Hau da: kapitalismoa existitzen den bitartean, irtenuneak egongo dira, eta ondorioz, okupazioak ere bai.

Horrekin guztiarekin ez da etsipenik zabaldu nahi, ezta dena galdutzat eman ere, desalojo edo okupazioaren aurkako ofentsiban. Alderantziz. Transmititu nahi dena da gizarte-fenomeno gisa okupazioa betiko amaitzeko benetako irtenbide bakarra erlazio kapitalisten esparrua gainditzen duen borroka-prozesu bat dela. Alegia, sistema kapitalistaren abolizioari eta klaserik gabeko gizarte baten ezarpenari lotutako borroka-prozesua. Gizarte-produktuaren jabetza pribatuarekin amaitzea eta ekoizpen-baliabideak sozializatzea. Borroka-prozesu orokortuan hartu beharko lituzke gako estrategiko horiek, bestela, porrotera kondenatuta dago aldez aurretik.

Okupazioaren izaera politikoa

Egungo esparru juridiko-legala aztertzen genuen atalean esan dugun bezala, okupazio-delitua, juridikoki usurpazio gisa sailkatua, inoren bizileku ez den espazio bat okupatzen denean egiten da, hau da, espazioa hutsik dagoenean eta jabeak erabiltzen ez duenean. Askotan, espazioa abandonatuta egotea okupazioaren legitimazio gisa erabili izan da. Beharraz baliatuz. Kasu horietan, okupazioari zentzua ematen diona ez da ekintzaren izaera iraultzailea, baizik eta espazioa ez erabiltzea, abandonatuta egotea. Bada, okupazioaren eginkizun estrategikoa ez da espazio hilak berreskuratzea edo zatika erortzen diren espazioak berreraikitzea (XX. mendearen bigarren erdian okupazioaren esperientzietan errotuta dauden sektoreek Hiri Ekologia deitzen diotena); aitzitik, espazio hutsen okupazioa birziklatzeko eta hiriburuak hilik eta abandonaturik uzten dituena berreraikitzeko bitarteko gisa ezaugarritzen da. Eta, funtsean, desjabetutakoa desjabetu behar da, kendu zaiguna berreskuratu. Alde horretatik, okupazioa tresna legitimoa baino ez da, gizarte-osotasuna desjabetzeko bitarteko gisa.

Okupazioaren zilegitasunaren printzipioa, beraz, ez da espazioa uzteko egoera, proletalgoaren klase-izaera baizik, jabetzarik eza. Funtzio sozial bat duten edo ez, erabilera izan ala ez, gune guztiek klase independente gisa antolatutako proletalgoaren zuzeneko kontrolpean egon behar dute, eta burgesiak ez ditu kontrolatu behar jabetza pribatuaren printzipio klasistarekin (enpresa/finantza edo publiko/estatala). Espazio bat kapitalaren kontrolpean dagoen bitartean, desjabetu egingo da. Salbuespenik gabe. Hala ere, orain arte esandakoak ez du baztertzen, taktikaren alorrean, eraikinaren abandonu-egoera legitimitate-elementu gisa erabiltzeko aukera, batez ere, indar-korrelazioa kontrakoa den lekuetan.

Hala ere, proletalgoa desjabetze-egintza bat egitetik bereizten duen gauza bakarra hori gauzatzeko probabilitate errealak badira, orduan esan behar da nola antolatu dezakeen proletarioak gaitasuna, indarra, desjabetze-prozesu eraginkorra eta gero eta eskala handiagokoa garatzeko. Hona hemen nire ikuspuntua: okupazioa modu isolatu, espontaneo eta/edo lokalean egiten jarraitzen bada, Langileriaren Kontroleko Espazioen hedapen- eta garapen-prozesua mugatuko da. Ondorengo garapena ez ezik, desjabetzen diren espazioen biziraupena ere bermatzeko baldintza da proletarioekiko independentea den antolaketa politikoa eraikitzea, hori baita botere burges osoa alderatzeko gai den indar politikoa artikulatzeko bide bakarra. Hain zuzen, langile-kontrola espazio jakin batean ezartzea, Langileen Kontrolerako Espazio berri bat irekitzea, ez da egintza isolatu eta kaltegabera mugatu behar, baizik eta lurraldea bere osotasunean kontrolatzeko prozesu orokorraren une gisa lerrokatu behar da; edo, bestela esanda, eraikitzen ari den Estatu Sozialistaren zati gisa.

Amaitzeko:

Okupazioaren aurkako eraso politiko, juridiko eta mediatikoa benetan den bezala ulertu behar dugu: okupazioaren paradigmaren pean dauden espazioen gaineko langileen kontrolaren aurkako eraso bezala, hain zuzen. «Okupazio» ekintza lokal, espontaneo eta/edo proletalgoaren erakunde independentetik bereizia izanik, ez da mehatxu kapitalarentzat. Horregatik, komenigarria da haren aurkako eraso politikoa erlatibizatzea. Aldiz, okupazioa, kapitalari funtzionalena ez ezik, mehatxu erreal gisa, gizarte-osotasunaren desjabetze gisa, proletalgoaren eskubide legitimoa da. Baina ez hori bakarrik. Okupazioa, batez ere, behar taktikoaz gain, justizia historikoaren ekintza da.

Lan asko dago egiteko. Okupazioaren izaera politikoa berrantolatzea, Langile Mugimendu Iraultzailearen barruan historikoki bete diren eginkizun estrategikoekin lotzea, klase-borrokak gaur egun dituen eskakizunetara egokitzea, etab. Norantza horretan lan egiten duten erakundeen lan iraunkorrak bakarrik ebatz ditzake gai horiek. Alde horretatik, nire ustez, Erraki, Euskal Herriko Langile Kontrolpeko Espazioen Babes Sarea, bezalako erakundeak elikatzea eta indartzea da jarraitu beharreko bidea. Bide horrek, bide batez esanda, ez du lasterbiderik.

[1] ¿Qué hay detrás de la campaña contra la okupación? Emmanuel Rodríguez